Uyuz Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Uyuz Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Uyuz, “sarcoptes scabiei” adı verilen küçük bir akarının neden olduğu kaşıntılı bir cilt rahatsızlığıdır. Akarın yuva yaptığı bölgede yoğun kaşıntı meydana gelir. Bölgeyi kaşıma isteği özellikle geceleri daha fazla olmaktadır.

Uyuz bulaşıcıdır, bir aile, bakım merkezi, okul, iş yeri, alışveriş merkezleri, huzurevi veya hapishane gibi toplu alanlarda oluşacak yakın fiziksel temas nedeniyle hızla yayılabilir. Bu hastalık çok bulaşıcı olduğundan, doktorlar genellikle tüm aileler veya temas edilen kişiler için de tedavi önermektedir.

Uyuz kolaylıkla tedavi edilebilir. Cildinize uygulanan ilaçlar uyuza neden olan akarları ve yumurtalarını öldürür. Ancak tedaviden sonra birkaç hafta hala kaşıntınız olabilir.

Uyuz Hastalığının Nedenleri

İnsanlarda uyuza neden olan şey sekiz ayaklı akar mantarıdır. Dişi akar, cildinizin hemen altında yuva yapar ve yumurta bıraktığı yerde bir tünel açar.

Yumurtalar çatlar ve akar larvaları, olgunlaştıkları ve cildinizin diğer bölgelerine veya diğer insanların cildine yayılabilecekleri cildinizin yüzeyine doğru ilerler. Uyuzun kaşınması, vücudunuzun akarlara, yumurtalarına ve atıklarına karşı alerjik reaksiyonundan kaynaklanır.

Yakın fiziksel temas, enfekte bir kişiyle giysi, kişisel eşya yada yatak örtülerinin paylaşılması akarları yayabilir. Çok kolay ve hızlı yayılabildiklerinden bu durum kaçınılmazdır.

Hayvanlar ve insanlar, farklı akar türlerinden etkilenir. Hayvanlarda ki uyuz hastalığı daha çok saldırganlaşmalarına neden olurken insanlarda kaşıntı durumuna neden olur.

İnsanlar, uyuz böcekleriyle temastan kaynaklı geçici bir cilt reaksiyonuna yaşarlar. Ancak insanlar genellikle bu nedenle tam gelişmiş durumu yaşamazlar. Tedavisi basit olduğu için erken alınan önem sayesinde hızlıca kurtulabilirler.

uyuz mantar enfesiyonu örnekleri
Uyuz mantar enfesiyonunun bazı örnekleri

Uyuzu Önlemek İçin Yapılması Gerekenler

Eğer uyuz olduysanız, yeniden oluşmasını ve akarların diğer insanlara yayılmasını önlemek için aşağıdaki maddelere dikkat edin.

  • Tüm giysileri ve çamaşırları temizleyin: Tedaviye başlamadan önceki üç gün içinde kullanılan tüm giysileri, havluları ve nevresimleri yıkamak için sıcak, sabunlu su kullanın. Yüksek ısıda kurutun. Evde yıkayamayacağınız çamaşırları kuru temizlemeye gönderin. Eğer sizin için önemsizse tamamen kurtulun.
  • Akarları beslemeyin: Eşyaları yıkadıktan sonra tamamen kurtulabildiğinize inanmıyorsanız, eşyaları ağzı kapalı bir plastik torbaya koyup birkaç hafta misafir odası yada kiler gibi alışılmadık bir karanlık bir yerde bırakmayı deneyin. Akarlar, yemeksiz birkaç gün sonra ölecektir.

Uyuz Belirtileri ve Semptomları

Uyuz belirtileri ve semptomları genel olarak aşağıdaki gibidir.

  • Genellikle şiddetli ve geceleri daha fazla olan kaşıntı
  • Cildinizdeki küçük kabarcıklardan veya çıkıntılardan oluşan ince, düzensiz yuva izleri

Oyuklar veya izler tipik olarak deri kıvrımlarında görülür. Vücudun hemen hemen her yeri etkilenebilir, ancak yetişkinlerde ve gençlerde uyuz en sık aşağıdaki bölgelerde gözlemlenir.

  • Parmakların arasında
  • Koltuk altlarında
  • Bel çevresi
  • Bileklerin içleri
  • İç dirseklerde
  • Ayak tabanlarında
  • Göğüslerin etrafında
  • Erkek genital bölgesi çevresinde
  • Kalçalarda
  • Dizlerinin üzerinde

Bebeklerde ve küçük çocuklarda, gözlemlenen en yaygın bölgeler aşağıdaki gibidir.

  • Kafa derisi
  • Ellerin avuç içi
  • Ayak tabanları

Daha önce uyuz geçirdiyseniz, birkaç gün içinde belirtiler ve semptomlar gözlemlenmeye başlayabilir. Daha önce hiç uyuz olmadıysanız, belirti ve semptomların başlaması 6 hafta kadar sürebilir. Henüz herhangi bir belirti veya semptomunuz olmasa bile uyuz yayabilirsiniz.

Uyuzda Oluşabilecek Komplikasyonlar

Şiddetli kaşınma cildinizi tahriş edebilir ve impetigo gibi ikincil bir bakteriyel enfeksiyon oluşmasına neden olabilir. İmpetigo, çoğunlukla stafilokok (stafilokok) bakterilerinin veya bazen strep (streptokok) bakterilerinin neden olduğu yüzeysel bir cilt enfeksiyonudur.

Kabuklu uyuz adı verilen daha şiddetli bir türü vardır. Aşağıdakiler dahil bazı yüksek riskli grupları etkileyebilir:

  • HIV veya kronik lösemi gibi bağışıklık sistemini zayıflatan kronik sağlık koşullarına sahip kişiler
  • Hastanelerdeki veya bakım tesislerindeki insanlar gibi çok hasta kişiler
  • Yaşlı insanlar

Norveç uyuzu olarak da adlandırılan kabuklu uyuz, cildi sert ve pullu yapma eğilimindedir. Vücudun geniş alanlarını etkiler. Çok bulaşıcıdır ve tedavisi zor olabilir.

Normalde, bu durumdan muzdarip olan birinde yaklaşık 10 ila 15 akar vardır. Bunun tersine, kabuklu uyuz olan biri milyonlarca akar tarafından sarılmış olabilir.

Uyuz teşhisi için, doktorunuz cildinizi inceler ve karakteristik yuvalar da dahil olmak üzere akar belirtileri arar. Doktorunuz bir akar yuvası bulduğunda, mikroskop altında incelemek için cildinizin o bölgesinden bir parça örnek alabilir. Mikroskobik inceleme, akarların veya yumurtalarının varlığını belirleyebilir. Erken alınacak önlem uyuz durumunun ilerlemesini engeller ve hızlı bir şekilde kurtulmanıza yardımcı olur.

Uyuz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Uyuz tedavisi, uyuzu ilaçlarla ortadan kaldırmaya yöneliktir. Doktor reçetesiyle çeşitli kremler ve losyonlar mevcuttur. Gelişmemiş uyuz, bu hastalığa özel hazırlanan ilaçlarla hızlı ve sorunsuz bir şekilde tedavi edilebilir.

Doktorunuz sizden ilacı boynunuzdan aşağıya doğru tüm vücudunuza uygulamanızı ve ilacı en az 8 ila 10 saat açık bırakmanızı isteyecektir. Bazı tedaviler ikinci bir uygulama gerektirir ve yeni yuvalar ve bir kızarıklık ortaya çıkarsa tedavilerin tekrarlanması gerekir.

Uyuz çok kolay yayıldığından, doktorunuz uyuz belirtisi göstermeseler bile, muhtemelen tüm ailenizi ve diğer yakın arkadaşlarınız için de tedavi önerecektir.

Uyuz için yaygın olarak kullanılan tedavi yöntemleri aşağıdaki gibidir.

  • Permetrin kremi: Permethrin, uyuz akarlarını ve yumurtalarını öldüren kimyasallar içeren topikal bir kremdir. Genellikle yetişkinler, hamile kadınlar ve çocuklar için güvenlidir.
  • Ivermektin (Stromectol). Doktorlar, bu oral ilacı, değişmiş bağışıklık sistemi olan kişiler, kabuklu uyuz durumu yaşayan kişiler için veya reçeteli losyonlara ve kremlere cevap vermeyen kişiler için önermektedir. Ivermectin, hamile, emziren kadınlar ve 15 kilogramdan daha hafif olan çocuklar için önerilmez.
  • Crotamiton (Eurax, Crotan). Bu ilaç krem ​​veya losyon olarak mevcuttur. Crotamiton ile tedavilerin genellikle başarılı olmadığı bilinmektedir.

Bu ilaçlar akarları hemen öldürse de, kaşınmanın birkaç hafta boyunca tamamen durmadığını bilmeniz gerekir.

Doktorlar, bu ilaçlara yanıt vermeyen veya kullanamayan kişiler için petrolatumda bileşik kükürt gibi başka topikal ilaçlar yazabilir.

Yaşam Tarzınız ve Alternatif İlaçlar

Akarları öldürmek için ilaç uyguladıktan sonra kaşıntı bir süre devam edebilir. Bu adımlar kaşıntıdan kurtulmanıza yardımcı olabilir:

  • Cildinizi nemli tutun: Kaşınan bölgeye soğuk ıslak veya nemli bez uygulaması yapmak kaşıntılarınızı en aza indirecektir. Ayrıca soğuk duşta iyi gelecektir. Ayrıca küvetiniz varsa suya yulaf ekleyerek 10 dakika bekletin ve küvete uzanın.
  • Yatıştırıcı losyon uygulayın: Reçetesiz temin edilebilen kalamin losyonu, hafif cilt tahrişlerinin ağrı ve kaşıntısını etkili bir şekilde giderebilir.
  • Antihistaminikler: Doktorunuzun önerisi üzerine reçetesiz satılan antihistaminiklerin uyuzun neden olduğu alerjik semptomları hafiflettiğini görebilirsiniz. Doktorunuz veya eczacınız dışında kulaktan dolma bilgilerle hareket etmemelisiniz.

Uyuz Hakkında Sıkça Sorulanlar

Uyuz kolay ve hızlı bir şekilde yayıldığından dolayı bir çok kişide görülmesi muhtemeldir. Bu nedenle kişiler önlem almak ve gelişmesini engellemek için kafalarında bazı sorular oluşturur. Gelin en sık karşılaşılan sorulara hep birlikte cevap bulalım.

Uyuz tedavi edilmezse ne kadar tehlikelidir?

Uyuz teşhisi konulduysa ve kesinleştiyse buna rağmen toplu ortamlarda bulunuyorsanız bu hastalığı yaymamanız kaçınılmazdır. Bu hastalığın ölümcül bir etkisi yoktur ancak günlük yaşantınızı oldukça olumsuz etkileyebilir.

Uyuz tedavisi için ev kullanılabilecek alternatif yöntemler nelerdir?

Çay ağacı yağı: Uyuzun bazı semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir.
Aloe vera: Kaşıntı durumunu azalttığı bilinir.
Neem (Nim): Neem’in uyuz tedavisinde etkili olduğunu öne süren bazı çalışmalar vardır. Hızlı bir şekilde akarları öldürür.
Karanfil yağı: Kaşıntı durumunu azda olsa dindirebilir.
Arnavut biberi: Acı biberde bulunan kapsaisinin ağrı ve kaşıntıyı hafifletmeye yardımcı olduğu bilinmektedir.
Zerdeçal: Uyuz tedavisinde etkinliğini destekleyen çok az kanıt vardır. 
Ancak bazı insanlar semptomları hafifletmede etkili olduğunu iddia etmektedir.
Elma sirkesi: Yuva yapan akarları öldürebilir.

Uyuzun risk faktörleri nelerdir?

Uyuz çok kolay bulaşabilen bir mantar olduğundan herhangi bir temasla bulaşabilir.
Örneğin, cinsel ilişki, uzun süreli cilt teması, giysi, çarşaf ve havlu paylaşımı gibi nedenler bunlara basit örneklerdir. Uyuz olan biriyle doğrudan temas halinde olanlar riski altındadır. 
Cinsel partnerler, arkadaşlar ve aile üyeleri, durumu geliştirme riski yüksektir.

Bir kişi ikinci kez uyuz alabilir mi?

Evet kesinlikle olabilir. Uyuz, cildinize giren küçük bir akardan kaynaklanır. Her bulaşması durumunda uyuz belirtileri gözlemlenebilir hatta uyuz vücudunuza yerleşebilir.

Uyuzun geçmesi ne kadar sürer?

Yeni yumurtadan çıkmış akarların yuvalara yerleşmemesi için 8-10 günlük bir aralıkla iki kez tedavi edilmeniz gerekir. Bu süreçte aile üyeleri ve çevrenizdeki kişiler içinde tedavi gereklidir.
Kabuklu uyuzunuz varsa, daha yoğun tedaviye ihtiyacınız olabilir. Bu tedavi süreci kişisel kişiye değişiklik göstermektedir. Geç kalınması durumunda tedavi süresi daha fazla uzayacaktır.

Sık sık duş almak uyuzu geçirir mi?

Uyuz cildinize bulaşmışsa sadece duş almak uyuzu geçirmez. Aktarlar genetik olarak insan derisine tutunur ve orada yaşamak ister. Soğuk duş almak sadece kaşıntı durumunu yatıştıracaktır.

Bu konu hakkında sorularınız varsa sizde yorumlarda belirtebilirsiniz, hepinize geçmiş olsun sağlıklı günler…

Benzer İçerikler

Kullanıcı Yorumları: Uyuz Nedir, Belirtileri Nelerdir?
    Bu yazımıza henüz kimse yorum yapmamış 😞
Sizde Yorumunuzu Paylaşın